Mùa xuân không hở rốn

 Người xưa dặn “mùa xuân không hở rốn, mùa đông không che đầu”, vì sao?

“Mùa xuân không hở rốn, mùa đông không che đầu” là kinh nghiệm dưỡng sinh dân gian, xuất phát từ quan niệm âm dương – khí huyết trong y học cổ truyền.

Người xưa dưỡng thân, trước hết là dưỡng khí. Khí thuận thì thân an, khí nghịch thì bệnh sinh. Cho nên, nhìn thời tiết mà sửa nếp sinh hoạt, ấy không phải mê tín, mà là hiểu đạo trời đất.

“Mùa xuân không hở rốn”

Mùa xuân đến, cỏ cây vừa nhú mầm, dương khí trong trời đất mới chớm sinh. Nhìn thì ấm, nhưng gió còn sắc, hàn chưa tan. Con người cũng như cây non, rễ vừa động, thân chưa vững. Lúc ấy, nếu phơi phần bụng trần trụi giữa gió xuân, chẳng khác gì để gốc cây hứng sương lạnh.

Rốn (thần khuyết) là cửa ngõ của sinh mệnh. Nơi ấy nối liền tỳ vị, thông với thận khí. Nếu hở rốn khi xuân khí còn lạnh, hàn khí dễ xâm nhập, gây: đau bụng, tiêu chảy, lạnh tỳ vị, rối loạn kinh nguyệt (ở nữ), suy giảm dương khí vừa mới sinh.

Cho nên người xưa dặn: “xuân không hở rốn” là để giữ ấm phần bụng dưới, để dương khí có chỗ mà lớn lên, không bị “gió xuân cắt ngang”, để giữ mầm sống vừa sinh.

“Mùa đông không che đầu”

Đến mùa đông, trời đất co mình, vạn vật ẩn tàng. Con người cũng thu dương khí vào trong, giữ ấm thân thể. Nhưng đầu lại là nơi dương khí hội tụ, cần thông thoáng để khí huyết lưu chuyển, thì mới điều hòa được cái lạnh bên ngoài. Nếu kín quá, bít quá, dương không thoát được, khí dễ uất trệ, sinh nhức đầu, nặng trán, chóng mặt, cảm mạo do “nội nhiệt sinh phong”.

Vì vậy mới nói: “đông không che đầu”, nghĩa là không nên bưng bít quá mức, để dương khí còn có lối lưu thông. Giữ ấm thân mình, nhưng để đầu nhẹ thoáng, ấy là biết tàng mà không bế.

Tất nhiên, gió rét buốt, mưa tuyết thì vẫn cần che chắn hợp lý – đây là nói về che quá mức, không phải bỏ mặc.

Dưỡng sinh không ở chỗ mặc nhiều hay ít, mà ở chỗ hiểu khí trời, hiểu cơ thể.

Xuân giữ ấm gốc sinh khí, đông để đầu thông dương khí – biết giữ, biết mở, đó là phép sống thuận theo trời đất.

Người biết thuận thời, thân thể tự nhiên nhẹ nhàng. Người biết dưỡng khí, tâm trí cũng theo đó mà an hòa.

Share: